Objectieve wetgeving en subjectieve rechters - 2011

 

Vertaald door Ewoud van Hecke
Paperback, 96 blz. € 9,95
978 90 5936 334 2

Tweetalige uitgave in Nederlands en Engels
Verschijnt in samenwerking met Felix Meritis

Koop of bestel het boek bij uw plaatselijke boekhandel of bestel via onze webshop

 
- Titelpagina
- Leesfragment
- Recensies
 

1.

Tijdens de Verlichting heerste de opvatting dat de rechter niets anders was dan de spreekbuis van de wet – dat hij geen macht bezat en die ook niet nodig had. De macht berustte bij de wet zelf.

Tegenwoordig denken we daar anders over. De geschreven wet – die vastligt in wetteksten en in de jurisprudentie van hogere rechters die door lagere rechters wordt gevolgd – is vaak ambigu of vaag. De wet moet worden geïnterpreteerd voordat hij kan worden toegepast, en er zijn verschillende interpretaties mogelijk. Dat houdt in dat de rechter een zekere macht heeft. Zonder de wet heeft de rechter geen macht. Maar zonder de interpretatie van de rechter die de wet toepast, heeft ook de wet geen macht.

Iedere rechter is een mens met een eigen biografie en persoonlijkheid; het is dus niet verwonderlijk dat de interpretatie en de toepassing van de wet ook vaak van rechter tot rechter verschilt. Verschillende rechters bekijken hetzelfde probleem op verschillende manieren. Er is een Amerikaanse juristengrap van de wanhopige cliënt die een eenzijdige advocaat zoekt. Op de vraag waarom hij dat wil, luidt het antwoord dat zijn advocaat, als de cliënt zijn probleem uiteenzet en vraagt of hij bij de rechter een kans maakt, steevast zegt: ‘Tja, enerzijds... Maar anderzijds...’ Duitse juristen zeggen weleens dat het lot van de mens op open zee en voor de rechtbank in Gods hand ligt.

Natuurlijk kunnen wetteksten en jurisprudentie tot op zekere hoogte ambigu zijn en in precisie variëren. Bovendien bestaan er bepaalde normen die als leidraad bij de interpretatie dienen en een zekere bescherming tegen subjectiviteit en willekeur bieden. Daar komt bij dat juristen in het algemeen en rechters in het bijzonder vaak een bepaald type mens zijn: ze zijn geneigd conservatief, niet revolutionair te denken, prefereren traditie boven innovatie en harmonie boven conflict, ze gaan liever stap voor stap dan met grote sprongen. Niettemin zijn ze onderling wel zo verschillend dat er in de Verenigde Staten zelfs een tak van wetenschap bestaat die zich bezighoudt met het identificeren van verschillende maatschappelijke achtergronden, psychologische disposities, religieuze opvattingen en politieke voorkeuren als factoren die het mogelijk maken een bepaalde prognose voor een rechterlijke beslissing op te stellen.

 
 
 
 
 
copyright (c) 2016 Uitgeverij Cossee - www.cossee.com
 
Naar Cossee.com